عوامل تشدید کننده نفخ شکم

به احساس ورم و پری شکم و افزایش میزان گاز در مجاری گوارش، نفخ شکم اطلاق میگردد. علت نفخ معمولا وجود گاز زیاد نیست، بلکه به خاطر کندی انقباضات عضلانی و حرکات دودی مجاری گوارش می باشد. مصرف غذاهای چرب تخلیه معده را به تاخیر انداخته و ایجاد نفخ میکنند. همچنین نفخ میتواند به علت نشانگان روده تحریک پذیر باشد (که در آن انقباضات روده ای نامنظم میگردد)- علت دیگر نفخ میتواند تند تند غذا خوردن باشد.

پرشین سی، همچنین نفخ می تواند نشانه برخی بیماری ها مانند آپاندیسیت و یا سنگ کیسه صفرا باشد. یبوست نیز ایجاد نفخ میکند. نفخ بیشتر در زنان بروز میکند. علت آن هم تغییر در سطح هورمونهای بدن و افزایش احتباس آب و نمک در بافت های بدن، پیش از قاعدگی می باشد.

نفخ شکم که عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند یکی از شایع ترین اختلالات گوارشی است.

بلعیدن هوا هنگام صرف غذا عامل اصلی بروز نفخ یا احساس پری در معده و روده است و به همین دلیل توصیه می شود که هیچ گاه غذا را با عجله نخورید چون این کار باعث می شود هوای زیاد وارد دستگاه گوارش شما شود.

همچنین تغییر در برنامه غذایی روزانه از دیگر عوامل بروز نفخ شکمی است. خوردن غذاهایی نظیر حبوبات، مصرف برخی داروها و همچنین یبوست از عوامل تشدید کننده نفخ شکم هستند.

برای جلوگیری از ایجاد نفخ و گاز در دستگاه گوارش، پرهیز از مصرف نوشیدنی های گازدار، استعمال سیگار و جویدن آدامس توصیه می شود. با مراجعه به پزشک و مصرف داروهای ضد نفخ این مشکل به راحتی قابل درمان خواهد بود.

فهرست مهم ترین مواد غذایی نفخ آور:

برخی از میوه ها مثل موز، خیار، گوجه سبز، شاه توت، گیلاس، زرشک، انگور، انجیر، انار و زردآلو موجب بروز گاز در دستگاه گوارش و نفخ شکم می شوند. موز بویژه در افرادی که سرد مزاج هستند، تولید گاز معده می کند. خیار نیز میوه نفاخی است چون به سرعت در معده فاسد می شود. مصرف زیاده از حد گوجه سبز نیز عامل نفخ معده است. مصرف انار نیز برای افرادی که سابقه نفخ معده دارند، توصیه نمی شود. زردآلو هم به طور کلی میوه دیرهضم و نفاخی است. مصرف زیاد خربزه نیز عامل ایجاد گاز زیادی در دستگاه گوارش است.

یک گروه دیگر از مواد غذایی نفاخ حبوبات هستند.

تخم مرغ نیز به دلیل گوگرد موجود در آن در بروز نفخ شکمی موثر است.

پسته خام نیز یک خوردنی نفاخ است.

علاوه بر اینها گروه دیگر از مواد خوراکی مثل شیر، برنج، گندم، ذرت، خاکشیر، قندق، کشک و سبزیجاتی چون ترب، تره، پیاز، کلم و کاهو که حاوی فیبر خوراکی زیاد هستند، همگی اگر بیش از اندازه مصرف شوند تولید نفخ می کنند و برای دستگاه گوارش آزار دهنده می شوند.

درمان نفخ و افزایش گاز روده ها:

۱-چنانچه علت سوء هضم و نارسایی لوزالمعده باشد باید مکمل آنزیم های لوزالمعده تجویز گردد.

۲-چنانچه علت سوء هضم لاکتوز، فروکتوز و یا سوربیتول باشند، باید غذاهای حاوی این قند ها از رژیم غذایی حذف گردیده و یا از مکمل آنزیمهای گوارشی استفاده شود. آنزیمهای alpha-galactosidase باعث هضم قندهای کمپلکس گردیده و حجم گاز روده ها را کاهش میدهند. مکمل های آنزیمهای گوارشی موجود شامل لاکتاز، آمیلاز، لیپاز، پروتئاز، سلولاز، پکتیناز، اینورتاز، گلوکوآمیلاز، مالت دیاستاز میباشند.

۳-چنانچه سوء هضم و سوء جذب به علت اختلال در عملکرد دیواره روده ها باشد، باید با بیوپسی روده کوچک و کشف علت داروی مرتبط تجویز گردد.

۴-چنانچه علت انسداد فیزیکی باشد، عمل جراحی باید صورت گیرد.

۵-چنانچه علت انسداد کارکردی باشد، بایستی ازداروهای محرک فعالیت عضلات معده و روده کوچک نظیر erythromycin وmetoclopramide مصرف کرد.

۶-مصرف غذاهای حاوی کربوهیدرات های هضم ناپذیر باید محدود و یا از رژیم غذایی حذف گردند.

۷-غذا به آرامی و آهستگی صرف شود.

۸-قدم زدن پس از صرف غذا حرکات روده ها را تحریک میکند.

۹-مصرف داروی simethicone نیز می تواند نفخ را کاهش دهد.

۱۰-مصرف قرص های زغال فعال شده قبل از غذاهایی که نفخ آور میباشند گاز روده ها را کاهش می دهند.

۱۱-آنتی بیوتیک ریفاکسیمین rifaximin که در درمان اسهال مرتبط با e-coli تجویز میگردد نیز حجم گازهای روده را کاهش میدهد.

۱۲-مصرف اندکی مایعات اسیدی همچون آب لیموترش و یا سرکه همراه با غذا باعث تحریک ترشح اسید هیدروکلریک و آنزیم های گوارشی میگردد.

۱۳-مصرف ماست، زیره سبز(cumin) ، زیره سیاه(caraway) وزردچوبه(tumeric) گاز روده ها و نفخ را کاهش می دهند.

۱۴-تخمیر، اولیگوساکاریدها را تجزیه کرده و تولید گاز آنها را کاهش میدهد. به همین خاطر توفو tofu (پنیر سویا) گاز خیلی کمتری نسبت به لوبیای پخته تولید میکند.

۱۵-برای کاهش خاصیت نفخ آوری لوبیای پخته، لوبیا را ۲۴ ساعت درون آب بخیسانید و سپس آب پز کنید. اما این کار مواد مغذی دیگر محلول در آب را نیز از لوبیا خارج میسازد.

۱۶-مصرف آنتی اسید ها باد گلو را افزایش داده و نفخ را رفع میکند.

۱۷-نعناع، آویشن، فلفل فرنگی شیرین، ریحان، دارچین، زنجبیل و لیمو ترش باعث تسهیل عمل دفع گاز روده ها و باد گلو شده و ضد نفخ می باشند.

۱۸-جای مصرف ۳ وعده غذایی سنگین در روز از ۶ وعده غذایی سبک استفاده کنید.